Buitenlandse ziekten "Middellandse Zee ziekten"

De symptomen zijn divers en niet altijd specifiek voor deze ziekte; zichtbaar voor ons zijn bijvoorbeeld vermagering, haaruitval, korsten aan de oorranden, huidschilfers, rode geïrriteerde huid/ blauwe plekken, kale oogranden (de ‘bril’), zweren op of in de neus, sterke en afwijkende nagelgroei (snelgroeiend, dik, hard), bindvliesontsteking, moeheid, en gewrichtspijnen (kreupel lopen), koorts, slaapzucht, diarree, chronische oogontstekingen.

Buiten ons waarnemingsvermogen gebeurt er vaak meer. Door de Leishmania worden de inwendige organen aangetast: hart, lever, nieren, beenmerg, milt, etc. Niet alle symptomen hoeven tegelijk aanwezig te zijn. Soms zijn de zichtbare symptomen heel subtiel en kan alleen bloedonderzoek (of beenmerg onderzoek) duidelijkheid verschaffen.

Diagnostiek
Op basis van symptomen, lichamelijk- en bloedonderzoek kan een hond verdacht worden van Leishmaniose. Ter bevestiging wordt vaak een bloedonderzoek aangevraagd bij de Universiteit Utrecht Faculteit Diergeneeskunde. Men laat dan de "titer" bepalen. De "titer" is een bepaling van de hoeveelheid antistoffen tegen Leishmania in het bloed.
Een voorbeeld van zo'n titer is 1:1280. Dit wil zeggen dat bij een verdunning van 1:1280 nog antistoffen aan te tonen waren. Hierbij moet opgemerkt worden dat bij een lage titerwaarde, bijvoorbeeld 1:80 sprake kan zijn van een kruisreactie met antistoffen van Ehrlichiose
Mocht uw hond verdacht zijn van Leishmaniose of is er reeds bekend dat de hond Leishmaniose heeft, laat dan altijd ook uw hond op Ehrlichiose testen als dat nog niet gedaan is. Ehrlichiose en Leishmaniose kunnen dezelfde symptomen hebben; Uw hond zal niet de eerste zijn die behandeld wordt tegen Leishmaniose, maar aan een niet gediagnosticeerde Ehrlichiose sterft.

Het is erg lastig om aan te tonen dat honden Leishmania dragen als ze nog geen ziekteverschijnselen hebben. Veel van de testen die op de markt zijn geven dan een "vals negatieve" uitslag, ofwel, men krijgt te horen dat de hond geen Leishmaniose heeft, terwijl de hond wel degelijk drager is van Leishmania. Als uw hond uit een risicogebied komt en men heeft u gezegd dat de hond gezond is bevonden en negatief is getest op Leishmaniose, wil dit niet meer en niet minder zeggen dan dat men geen antistoffen heeft kunnen aantonen! Blijf ten alle tijden bedacht op het feit dat ook uw hond, zelfs nadat hij al jaren in Nederland is ziek kan worden. Een incubatietijd van tot 7 jaar is tegenwoordig bekend.

Behandeling
Honden met Leishmaniose kunnen zoals eerder gezegd behandeld worden. Er zijn diverse middelen voor handen. In Nederland wordt hoofdzakelijk behandeld met het humane geneesmiddel Allopurinol. Dit is een middel dat bij mensens ingezet wordt bij jicht. Eenvoudig gezegd voorkomt dit middel de vermeerdering van de Leishmania in het lichaam van de hond.
De rest moet het lichaam van de hond echt zelf doen: afhankelijk van de orgaanschade die er al is en de kracht van het immuunsysteem zal een behandeling met Allopurinol aanslaan (of niet). Mocht er nog geen orgaanschade zijn, dan kan er worden gekozen voor een behandeling met Glucantime, 2 x per daags injecteren gedurende maximaal een maand. De allopurinal kuur wordt tijdens de toediening van Glucantime voortgezet, en tot maximaal een half jaar na de Glucantime gegeven.

Er kan ook gekozen worden voor het relatief nieuwe medicijn Milteforan.         

Geneesmiddelen die bij mensen tegen Leishmaniose worden ingezet blijken bij honden niet afdoende te werken.

De bloedonderzoeken zijn redelijk kostbaar. De medicijnen voor Leishmania kun je goedkoop bestellen via internet, of over laten komen vanuit het buitenland via de organisatie waar je de hond vandaan hebt.

Vragen over Leishmania

1. Is het overdraagbaar op mensen?

Leishmaniose is - zover bekend - niet overdraagbaar op mensen. Leishmaniose kan alle zoogdieren treffen, dus ook de mens. In Spanje is het zelfs een kinderziekte. Het immuunsysteem van kinderen onder de 5 jaar is nog niet opgewassen tegen deze aandoening. Ook volwassenen waarbij het immuunsysteem niet goed functioneert of zwaar overbelast is, zoals bij AIDS-patiënten kunnen ziek worden als zij Leishmania bij zich dragen. Mensen kunnen echter genezen van deze ziekte. Honden die getroffen zijn zullen hun hele leven drager blijven, ook na behandeling. Ongeveer een derde van de dragers wordt daadwerkelijk ziek.

2. Is het overdraagbaar op andere honden zonder de drager (de zandvlieg)?

Onderzoek heeft aangetoond dat vlooien en teken de ziekte niet over kunnen brengen. In diverse landen in Europa zijn honden met Leishmaniose die met andere honden samenleven, waarbij géén van de andere honden de ziekte heeft ontwikkeld.

3. Kan een hond aan de ziekte Leishmaniose overlijden?

Ja, absoluut, bij te late vaststelling van de LM, maar het zijn in Nederland uitzonderingen. Als een hond in een stabiele, rustige omgeving verblijft en zich prettig voelt, zodat het afweersysteem goed kan functioneren, gaat het in de meeste gevallen met behulp van de medicatie Allopurinol® erg goed.

Op vakantie naar het buitenland:

De vliegjes zijn rond zonsop- en ondergang het meest actief. Houd uw hond ‘s avonds en ’s nachts zoveel mogelijk binnen en gebruik dubbel muskietengaas. Hoe zuidelijker u reist hoe, groter de kans op besmetting. De zandvlieg is actiever in en bij waterrijke gebieden, ze hebben water nodig om te overleven.

Gaat u met uw hond op vakantie naar gebieden rond de Middellandse Zee, geef hem dan preventief een behandeling met een vlooienmiddel op basis van permethrin en/of een tekenband: de Scalibor® protectorband (deltametrine), van de firma Mycofarm, tegen vlooien en teken. Deze band biedt tevens voor 97% bescherming tegen de zandvliegjes. Het is een plastic band, is waterbestendig, geurloos en mag bij honden vanaf 7 weken worden gebruikt. De werkzame stof komt langzaam uit de band vrij en wordt verspreid in de bovenste vetlaag van de huid. De stof komt dus niet in het bloed van de hond. De band geeft na 2 weken een optimale bescherming en werkt gedurende 6 maanden tegen teken en zandvliegen en 3 maanden tegen vlooien.

Pas echter op, sommige (wind)-honden zijn hier allergisch voor! Dat uit zich in een flinke huiduitslag rond de plek waar de band om de hals zit. Remedie: band regelmatig af, ze worden anders gek van de jeuk.

Feiten:

1. Na een gecombineerde behandeling duurt het veel langer voordat de ziekte terugkomt en is het zelfs mogelijk dat de ziekte niet meer terugkomt.

2. Het is echter vrijwel onmogelijk om de parasiet volledig weg te krijgen, na behandeling zullen veruit de meeste honden drager blijven.

3. Bij een juiste behandeling en tijdige onderkenning van de symptomen kan een hond met Leishmaniose goed gezond oud worden.

4. Leishmaniose hoeft niet te betekenen dat je hond hieraan overlijdt of zelfs maar zichtbaar ziek hoeft te zijn.

5. Er zijn honden die aan Leishmaniose overlijden, maar veelal gaat het dan om honden waarbij de behandeling laat is ingezet of om honden met daarbij bijvoorbeeld een Ehrlichia besmetting.

6. De ziekte is en blijft wel een sluipmoordenaar. Het is een ziekte die in de gaten moet worden gehouden met regelmatige testen. Zowel op de parasiet als de functies van de organen.

7. Zeer belangrijk is en blijft een vroegtijdige diagnose.

8. Stress verlaagt de weerstand van de hond waardoor de Leishmania wakker kan worden. Probeer dit te voorkomen, geef de hond een stabiele, rustige omgeving.

9. Het gebruik van cortisonen (zoals prednison) vermindert de natuurlijke weerstand van de hond waardoor de ziekte kan terug keren. Probeer daarom het gebruik te voorkomen. Gebruik het alleen kortdurend of als het echt niet anders kan.

10. Narcose kan de weerstand eveneens ernstig verlagen. Laat dat alleen doen als de hond weer stabiel is of als het echt niet anders kan.

11. Onthoudt, hoe zuidelijker u reist hoe groter de kans is op besmetting. Ook is de vlieg actiever bij waterrijke gebieden. De zandvlieg heeft water nodig om te overleven.

Angsten en onwaarheden over Leishmaniose.

Leishmaniose kan alleen worden overgedragen met tussenkomst van de zandvlieg. Omdat deze zandvlieg in Nederland nog niet voorkomt hoeft u niet bang te zijn dat uzelf of uw andere honden besmet raken door aanraking van de met Leishmania besmette hond. Theoretisch is het mogelijk om besmet te raken door uw hond. Dit kan door een bloedtransfusie, of door het prikken met een naald waarmee een punctie is gedaan bij de hond, deze kans is dus zeer klein en dan nog slaat deze ziekte bij volwassen gezonde mensen niet aan. Zelfs als uw hond de wonden van een besmette hond schoonlikt kan hij hierdoor niet besmet raken. Dit kan alleen als het bloed rechtstreeks in een open wond terechtkomt (vergelijkbaar met AIDS).

In de praktijk is het nog niet voorgekomen dat mensen besmet zijn geraakt van de hond zonder tussenkomst van de zandvlieg en omdat die hier niet voorkomt hoeft u niet bang te zijn. De zandvlieg wordt wel door de veranderende weersomstandigheden rond 2020 in Nederland verwacht.

Preventie

Er zijn verschillende mogelijkheden om babesiose te voorkomen. Zoals eerder vermeld,wordt de ziekte pas overgedragen na de derde dag dat de teek op de gastheer bivakkeert. Door voor een goede teken bestrijding te zorgen overleeft de teek die drie dagen niet en draagt de ziekte dus ook niet over. Wij adviseren hiervoor een goede tekenband. Ook is het mogelijk de hond preventief tegen babesiose te behandelen alvorens af te reizen naar een risico-gebied. Deze bescherming duurt ongeveer 4 weken. Nadeel van deze methode is dat de medicijnen voor babesiose wel wat bijwerkingen kunnen hebben.

Als derde mogelijkheid bestaat er een inenting tegen babesiose. Deze enting is relatief duur en biedt maar gedurende een paar weken een gedeeltelijke bescherming. Dit lijkt dus geen erg reële methode.

Ehrlichia  (ook Ehrlichiose genoemd)

Ehrlichiose is een ziekte die door teken wordt verspreid. Het is een bacterieachtig organisme dat de witte bloedlichaampjes infecteert.

Symptomen:
Ehrlichiose is een sluipende ziekte. De eerste symptomen volgen 5 tot 20 dagen na de besmetting: koorts, rillingen, gebrek aan eetlust, neerslachtigheid en bloedarmoede. Ze lijken erg op die van Babesiose en andere Spaanse ziektes, daarom is het belangrijk om bij klachten alle ziektes te testen. Soms komt het ook voor dat Ehrlichiose in combinatie met Leishmaniose gezien wordt of met babesiose. De ziekte kan ook met andere verschijnselen gepaard gaan: gezwollen lymfeklieren, pijnlijke spieren en gewrichten, bloed in de urine, bloedingen in de neus en elders, ernstige rug- of nekpijn en oogproblemen (uitscheiding, infecties). Ook neurologische afwijkingen als toevallen of moeilijk lopen komen voor, evenals problemen met de ademhaling of met het hart.

Ehrlichiose heeft, wanneer de hond niet behandeld wordt, vaak een dodelijke afloop of krijgt een chronisch verloop. Ook na een behandeling blijft de ziekte soms chronisch aanwezig. Er ontstaat dan een zeker evenwicht tussen de ziekteverwekker en het immuun-systeem van de hond. De hond is niet echt ziek, maar ook niet echt in orde: Hij is de oude niet meer. De ziekte kan opnieuw opvlammen als de hond om de een of andere reden onder druk staat of een periode van verminderde weerstand doormaakt, bijvoorbeeld doordat er andere ziektes bijkomen (met name Babesiose) of door medicijngebruik (Prednison bijvoorbeeld is erg schadelijk).

Maar als u er op tijd bij bent is het zeer goed te behandelen met een antibiotica-kuur en kan de hond zeer goed genezen.  

Diagnose en behandeling:

Ehrlichiose moet worden vastgesteld met bloedonderzoek. Verhoogde activiteit van de lever, een laag aantal witte bloedcellen en een laag aantal bloedplaatjes zijn aanwijzingen. Soms kan de parasiet zelf worden ontdekt, zij het minder makkelijk dan bij Babesiose. Wanneer er antistoffen aanwezig zijn, is de hond in elk geval met de ziekteverwekker in aanraking geweest. Als hij daarnaast een aantal van de genoemde symptomen vertoont, kan men er redelijk zeker van zijn dat hij aan Ehrlichiose lijdt.

Ehrlichiose is weliswaar ernstig, maar is met antibiotica goed te behandelen. De meeste honden herstellen goed wanneer de ziekte in een vroeg stadium wordt herkend en voortvarend wordt behandeld. Chronische gevallen zijn heel moeilijk te genezen.

De behandeling is een kuur van Doxycycline. Deze moet gedurende minimaal 3 weken gegeven worden. In sommige gevallen kan tot 2 maanden behandeld worden.

Filaria

Hartworm is een bepaalde worm (Dirofilaria immitis) die kan voorkomen in het lichaam van uw hond.

Besmetting

Hartworm wordt overgebracht van hond tot hond via de bloedzuigende muskiet. Als een besmette hond gestoken wordt door een mug, zuigt deze bloed met microscopische kleine wormpjes, microfilarien. Deze microfilarien groeien door in de maag van de mug. De mug steekt een andere hond en brengt via de steek de microfilarien in het lichaam van deze hond. Via het bloed laten ze zich meevoeren naar het hart waar ze zich vastzetten, uitgroeien tot volwassenen en microfilarien produceren. Als er veel wormen in het hart zitten functioneert het niet meer goed en krijgt de hond klachten. Aangezien de ziekte dus alleen via de muskiet overgebracht kan worden en deze niet in Nederland voorkomt, hoeft u niet bang te zijn dat uw hond de ziekte kan overbrengen op uw andere huisdieren.

Symptomen

Er treden klachten op doordat de wormen beschadigingen veroorzaken aan de wand van het hart en de grote longslagaders.

In het eerste stadium van de ziekte heeft de hond bijna geen symptomen. Het uithoudingsvermogen vermindert en er wordt een keertje gehoest. Later treden er ernstigere klachten op, zoals gewichtsverlies, leververgroting, vocht in de buikholte en ademhalingsproblemen. Bloedarmoede kan het gevolg zijn van beschadiging van rode bloedcellen en nierbeschadiging.

Als het hart ernstige beschadigingen oploopt, kan de hond uiteindelijk overlijden.

Diagnose

Bij klachten ga je natuurlijk naar de dierenarts. De ziektesymptomen wijzen op een hartaandoening en op een foto van de borstholte worden vaak de verwijde longslagaders al gezien samen met vocht in de longen en een vergroot hart. ,Daarnaast kan de diagnose nauwkeuriger worden gesteld met behulp van een echografie, het maken van een ECG (Electro Cardiogram) en bloedonderzoek.

In bloeduitstrijkjes kunnen soms de kleine larfjes worden waargenomen en er bestaan sinds enkele jaren bloedtesten, die de aanwezigheid van larfjes kunnen aantonen.

Behandeling

Er zijn 2 manieren om de hond te behandelen tegen hartworm.

De ene is, dat je de hond behandeld met injecties immiticide in de spieren. Deze injecties doden de wormen. Deze behandeling is echter niet zonder risicos, omdat de dode wormen in de bloedbaan terecht komen. Er kan dan een verstopping in de aders (trombose) komen met de dood tot gevolg. En het hart kan door de plotselinge dood van alle wormen gaan lekken, wat een snelle dood tot gevolg kan hebben.

De andere behandeling is met Stronghold pipetjes of Milbemax tabletten..

Elke maand geef je de hond een pipetje waardoor de larfjes dood gaan. De volwassen wormen kunnen tot 7 jaar leven en zullen vanzelf dood gaan. De dode wormen sterven langzaam en 1 voor 1 waardoor er niet zo een groot gevaar is om een verstopping in de ader te krijgen. Jaarlijks testen kan de behandeling verkorten.